Ontwerpen voor zoveel mogelijk mensen

Ontwerpers en bouwers hebben veel kennis over hoe je gebouwen toegankelijk maakt voor mensen in een rolstoel. Maar over de visuele toegankelijkheid voor mensen die slechtziend of blind zijn, is nog veel minder bekend. Dit betekent dat winkels, huizen en de openbare ruimte vaak slecht toegankelijk zijn voor iedereen die een visuele beperking heeft. Het project Grondslagen Visuele Toegankelijkheid moet hierin voor een ommekeer zorgen.

Kennis is versnipperd

Frouck de Boer is Senior Adviseur Toegankelijkheid bij Koninklijke Visio en als toegankelijkheidsexpert betrokken bij het project Grondslagen Visuele Toegankelijkheid. ‘Wereldwijd is er wetenschappelijk onderzoek gedaan naar visuele toegankelijkheid. Maar de informatie hierover is versnipperd. Deze kennis willen we samenbrengen in de Grondslagen. In de eerste plaats voor de visuele sector zelf. Want de Grondslagen moeten een fundament vormen voor een andere manier van denken.’

‘Waar we nu mensen met een visuele beperking leren omgaan met een ontoegankelijke samenleving, willen we ervoor gaan zorgen dat medewerkers in onze sector weten wat er nodig is om de samenleving toegankelijker te maken. Zodat slechtziende en blinde mensen zelfstandiger kunnen functioneren en hun weg kunnen vinden.’

Vooraf weten wat nodig is

‘Vervolgens willen we ervoor zorgen dat ontwerpers en architecten visuele toegankelijkheid als uitgangspunt nemen voor hun ontwerp. Dat ze bij de bouw en inrichting van de openbare ruimte al rekening houden met slechtziende en blinde gebruikers.’

Maar dan moet je als architect of bouwer wel weten wat daarvoor nodig is: hoe maak je een gemeentehuis, ziekenhuis, winkelcentrum of de buitenruimte visueel toegankelijk? De Grondslagen Visuele Toegankelijkheid geven ze hiervoor de informatie die ze nodig hebben en gaat in op de domeinen digitaal, openbaar vervoer, binnenruimte en buitenruimte. Daarmee vormt het een fundament waarop in de toekomst kan worden voortgebouwd.

Voor zoveel mogelijk mensen

Frouck: ‘De Grondslagen gaan in op de principes van universeel ontwerp. Hiermee maak je een gebouw of buitenruimte toegankelijk voor zoveel mogelijk mensen. Je neemt dan mee hoe je een ruimte zichtbaar, hoorbaar, voelbaar en logisch toegankelijk maakt. Ook geven de Grondslagen praktische toepassingen van universeel ontwerpen. Want in elke situatie of in elk gebouw kan weer iets anders nodig zijn.’

Boodschappen

Frouck noemt het voorbeeld van boodschappen doen. ‘Een groot deel van de mensen met een visuele beperking vindt boodschappen doen lastig. Maar het maakt verschil of je naar de bakker gaat of naar de supermarkt. Voor beide geldt dat je er moet kunnen komen en dat je de ingang moet kunnen vinden. Maar bij de bakker kun je gemakkelijk om hulp vragen en je bestelling doorgeven. Bij de supermarkt kan dit niet. Een supermarktomgeving vraagt om veel meer aanpassingen wil je daar als blinde of slechtziende consument je boodschappen kunnen doen.’

Verschuiving naar sociale benadering

Annick de Lange is programmamanager mobiliteit en innovatie bij het Bartiméus Fonds. ‘Deze grondslagen zetten de verschuiving in van de huidige medische benadering naar de sociale benadering. Dit betekent een verschuiving van achteraf aanpassingen doorvoeren en hulpmiddelen gebruiken naar vooraf bedenken wat er voor mensen met een visuele beperking nodig is.’

‘Daarom wordt de verzamelde kennis breed gedeeld door de gezamenlijke expertisegroepen van Bartiméus, Visio, de Oogvereniging, Robert Coppes Stichting en de Maculavereniging. Én wordt deze kennis toegevoegd aan de opleiding van experts die de publieke of openbare ruimte vormgeven. Denk bijvoorbeeld aan architecten en stedenbouwkundigen.’

‘De Grondslagen Visuele Toegankelijkheid zijn deze zomer gereed. Het is een eerste fundament dat we in de toekomst aanvullen met nieuwe kennis die we ongetwijfeld zullen opdoen. We zetten hiermee een belangrijke en grote stap naar een inclusieve samenleving voor mensen met een visuele beperking.’